Fout
  • JFTP::login: Unable to login
  • JFTP::write: Unable to use passive mode

alt

Op 17 april 2011 werd deel vier van de documentairereeks 'In Turkije' uitgezonden. Na partijdige stukken in deel één, deel twee en deel drie; werd het met deel vier niet veel beter. Dit deel was wellicht nog het ergste deel qua vooroordelen, algemenisering en subjectiviteit. Dit vierde deel heet officieel 'De laatste Armeniër', maar kan gerust 'Armeense indoctrinatie' genoemd worden.

De Armeniërs zelf, althans die in Turkije, doen niks maar de gemiddelde Nederlander (waartoe ik Bram Vermeulen ook toereken) laat zijn fantasie al snel de vrije loop gaan als het gaat om verhalen over 'De Grote Boze Turk', daarbij gesteund door de Armeense lobby (oftewel rijke Armeniërs buiten Armenië).

Het echte verhaal is namelijk niet dat Turkije een staatscensuur heeft over 1915, iets wat Bram beweert maar niet kan staven, maar dat het leed van 1915 zo groot is in Turkije dat niemand er over wil praten. Tenslotte, zou jij graag vertellen over hoe jouw oma door vijf gewapende mannen werd verkracht en levend verbrand? Nee. Dat willen de meeste Turken, althans degene die dit meegemaakt hebben, ook niet. Weer andere Turken hebben dit soort dingen niet meegemaakt en willen er wel graag over praten, niet wetend dat de wonden erg diep liggen bij de Turken die het wel meegemaakt hebben. Eén van die steden in Turkije waar vrijwel iedereen iets heeft meegemaakt, is de oostelijke stad Kars. Als Bram daar met een boek van Orhan Pamuk staat te filmen, komt er gelijk een oudere man naar hem toe en roept "Yalan, yalan, hepsi yalan!" [Leugens, leugens, het zijn allemaal leugens!"]. Zijn wanhoop slaat al snel om in verdriet als hij vertelt hoeveel familieleden hij al heeft verloren aan Armeense terreurgroepen en dat hij dit allemaal had vertelt aan Orhan Pamuk maar dat die er niks mee had gedaan. Orhan Pamuk had in zijn boek alleen maar hetgeen de Armeniërs hem verteld hadden, opgeschreven. Dit terwijl hij volgens deze oudere man ook naar Kars is gekomen om met de Turken daar over hun familiegeschiedenis te praten, toch heeft hij niks daarvan laten doorschemeren in zijn boek 'Kar' (of 'Sneeuw'). 

De oudere man klaagde over dat hij en zijn vrienden dagenlang voor Orhan hadden gezorgd, het typische Turkse gastvrijheid, maar dat Orhan ze belazerd had door hun familieproblemen niet eens te schrijven. Sommige van de oudere mannen kregen tranen in hun ogen. Allemaal vertelden ze over wat er gebeurde door Armeense terreurgroepen in 1915 met als doel het creëren van een homogeen Armeens gebied in Anatolië. Hele dorpen werden uitgemoord, terwijl de vrouwen eerst meermaals verkracht werden.

Toch gaat Bram door met zijn waanideeën dat Turkije het allemaal verzint en dat er een censuur is in Turkije: "Daar mag je het eigenlijk niet over hebben, over 1915 en dat de Armeniërs zijn verdreven uit Turkije...". Compleet zot voor een journalist, zelfs voor iemand van het lage kaliber van Bram. De oudere mannen vertellen in tranen dat ze hun familieproblemen aan Orhan hebben verteld en dat hij ze simpelweg genegeerd heeft en de gruweldaden tegen de Armeniërs heeft uitvergroot, en wat doet Brammetje? Die doet alsof zijn neus bloed en negeert de man ook. Is dit nu objectieve verslaggeving Bram? Jij bent echt helemaal van de pot gerukt.

Als wannabe journalist Bram even goed naar de man had geluisterd, dan had hij de man en zijn vrienden onder andere dit horen zeggen: "Yalan ve yanlış! [Het boek van Orhan Pamuk zit vol met leugens en is verkeerd!] Hij moet beide kanten belichten, hij heeft niet naar ons geluisterd want er zijn hier zoveel Armeniërs geweest die turken hebben afgeslacht. Orhan Pamuk is hier nooit geweest om te onderzoeken. Hij heeft Kars niet grondig bezocht omdat hij wist wat hij ging schrijven." Een andere man neemt het woord, terwijl de eerste man eraan toevoegt: "Zijn vader heeft het allemaal meegemaakt."

"De Russen kwamen in 1878 en zij bestuurden de regio vrij goed. Ze beschermden ons tegen de Armeniërs. Toen zij weggingen, begonnen de Armeniërs tekeer te gaan tegen de Turken. Ik ken het voorbeeld van een vrouw genaamd Zero (waarschijnlijk een Koerdische naam), die met alle andere vrouwen in een stal werd gezet waarna de stal in brand werd gestoken. Eerst werden de mooie vrouwen eruit gepikt door de Armeniërs. Wij hebben geen massamoord gepleegd, er is een massamoord op ons gepleegd."

En wat is de reactie van Bram op deze emotionele uitbarsting? "Ja, maar...", zegt hij, "...hij heeft het over heel Turkije." Met andere woorden, dit voorbeeld van jou is marginaal en is mij niks waard over heel Turkije gezien, zijn dat maar enkele vrouwen die lafhartig verkracht en verbrand zijn. Zou hij ook hetzelfde zeggen bij een Armeense overlevering? Zou hij dan ook de ballen hebben om te zeggen "Ja, maar in Kars hebben Armeense bendes ook huisgehouden." of zal hij dan zijn lippen stijf op elkaar houden om niet zijn eigen vooroordelen te belemmeren? We zullen het zien in de loop van de documentaire.

Bram gaat verder en ziet het monument in Kars met overal water, een attente Turkse bezoeker van het monument meldt: "Armenië heeft vuur maar wij hebben water en dat staat voor vrede. Vrede met Armenië en alles en iedereen." Hier zou Bram kunnen stellen dat het vuur in Armenië, dat altijd brandend wordt gehouden, inderdaad "provocatief het vuurtje aanwakkert terwijl Turkije met water dat vuur (wat symbool staat voor haat) probeert te doven". Maar nee, Brammetje ziet al die mensen praten over hun leed en heeft dan nog steeds het gore lef om te stellen: "Maar het leed van de Armeniërs in 1915 dan?" De Turken reageren gelukkig wel als een mens met empathie: "Wij zijn sowieso vrienden met Armenië, jazeker. We zien ze hier vaak. Niemand in Kars doet vervelend tegen ze. We zijn gastvrij en stellen ons tolerant op."

Dan komt Bram een vrouw uit Armenië tegen op de markt in Kars om spullen te verkopen. Zij vertelt dat ze is binnengekomen via Georgië en even valt het hele verhaal in duigen voor Brammetje. De Turken blijken helemaal geen "Armenië-haters" te zijn. Iemand met een Armeens paspoort komt Turkije gewoon binnen, de wereld van Bram viel even in elkaar. De jarenlange stroom aan desinformatie over Turkije had zijn vooroordelen wortel doen uitslaan over zijn hele hersenstam maar hier wist hij geen raad mee. Inderdaad beste Bram, het is Armenië dat iedereen met een Turks paspoort weigert en zelfs de grenzen van Turkije niet erkent. Andersom is er geen vuiltje aan de lucht.

Bram weigert deze feiten onder ogen te zien en laat de documentaire een compleet andere wending nemen. Hij gaat naar een standbeeld van Aliyev in Kars: "Beklemt tussen Azerbeidzjan en Turkije ligt het christelijke Armenië." Maar waarom vermeldt Bram dat Armenië christelijk is? Had dit iets te maken met de situatie? Nee, compleet niet. Dus waarom dan wel? Om de eeuwenoude propagandareeks van de katholieke paus door te zetten. Al in de Middeleeuwen noemde de christelijke leiders de Turken 'Ex Tartaro' ('Ze komen uit de hel'). Nu, anno 2011, herhaalt Bram dat nogmaals en doet het dunnetjes over. Tsja, als je de haat maar levend kunt houden, he Bram? Bram gaat verder: "Turkije heeft uit sympathie voor Azerbeidzjan de grens gesloten met Armenië." Armenië had Azerbeidzjan namelijk aangevallen en een kwart ervan bezet, tot op heden overigens. Dit is volgens Bram een klein detail en laat hij gemakshalve weg, hiermee lijkt het voor de kijker alsof Turkije uit het niets partij koos voor Azerbeidzjan. Onder andere omdat ze een gezamenlijke taal en cultuur hebben, zowel Turkije als Azerbeidzjan zijn Turkstalig. Bram gaat verder door te stellen dat Azerbeidzjan na het vriendschapsakkoord tussen Turkije en Armenië protesteerde. "Dus na protocol zei Aliyev, 'denk erom Turkije geen goedkop gas meer als jullie Armenië prefereren boven ons'. Niks is echter minder waar. Armenië heeft in de jaren '90 veelvuldig gebruik gemaakt van etnische zuiveringen en massamoorden in Azerbeidzjaanse steden die het bezet hield. Hocalı is één van de grootste voorbeelden en wordt door verschillende internationale organisaties gezien als een 'genocide van Armenië tegen onschuldige Azerbeidzjanen'. Momenteel wonen er geen Azerbeidzjanen meer in Hocalı en wordt Hocalı en omgeving al jarenlang bezet gehouden door Armenië.

Na deze selectieve doorsluizing van kennis, begeeft Bram zich naar de lokale kapper. Deze begint te klagen over een "balletgezelschap en theater ontbreekt in onze stad, de inwoners van Kars waren vroeger goed gekleed maar Ankara is ons vergeten. De investeringen komen maar niet meer." Nogmaals is er van "haat" niks te bespeuren bij de gemiddelde Turk. Tot nu toe heeft Bram alleen maar lovende woorden van Turken over Armenië gehoord (en hoe tolerant ze zijn) en verhalen over wat Armeense terreurgroepen hebben aangericht onder onschuldige Turken. Desondanks zeggen de meeste Turken gastvrij te zijn en open te staan voor Armeniërs. 

Na de kapper gaat Bram langs bij de Armeense dame van de markt, hij gaat naar haar thuis. Een Armeens gezin kan dus ook zonder problemen een huis in Turkije aanschaffen of huren. Nogmaals, dit zal Bram als een verrassing zijn gekomen. Bij de dame thuis is de televisie te zien. Het Armeens journaal wordt gekeken en de vrouw vertelt dat ze op 26 januari 2011 Turkije binnenkwam en op 24 februari 2011 weer zal vertrekken. Haar man staat erbij maar zegt geen woord, waarschijnlijk omdat hij geen woord Turks spreekt. De vrouw daarentegen spreekt vloeiend Turks. Ze vertelt ook dat ze met een Armeens paspoort via Georgië naar Turkije is gekomen. Moeilijkheden aan de grens? Daar vertelt ze helemaal niks over, ze voegde er wel aan toe dat ze "heel vaak naar Turkije kwam om haar marktspullen te verkopen". Bram blijft doorhameren over 1915, de vrouw verhaalt rustig: "Er was toen oorlog en ze zijn vertrokken, mijn grootouders. Zij leefden in Turkije ooit."

"Vertrokken" zegt ze. Dus niet "vermoord" of "verdreven", maar "vertrokken". Een erg groot verschil Bram. Maar Bram zou Bram niet zijn als hij niet even zou doorzetten om woorden uit haar mond te nemen: "Maar wat is er gebeurd in 1915 dan?" De vrouw snapt al snel de politieke bedoelingen van Bram en weigert eraan mee te doen. Ze weigerde tijdens de opnamen te praten over 1915, wellicht was dat een voorwaarde dat ze had gesteld voordat ze toezegde mee te doen met deze documentaire: niks vragen over 1915 want dat is te politiek. We weten het niet, maar wat we wel weten is dat ze zich geen woorden in de mond laat leggen. De aantijgingen van Bram legt ze naast zich neer: "We hebben er nooit naar gevraagd, we weten het niet. We weten het echt niet, het is veel te ingewikkeld voor mij." 

Als goedmakertje filmt Bram de Armeense dame terwijl zij zegt: "We krijgen nooit Turken over de vloer.", hiermee insinuerend dat ze geboycot wordt door de Turkse gemeenschap. Wellicht omdat ze maar één maand per zes maanden daar is en steeds werkt? Ik heb ook bijna geen contact met mijn buren, is er nu ook een genocide aldaar gepleegd? Wat een drogreden zeg. Na deze ophitsende uitspraak haast Bram zich naar de Turks-Armeense grens om te exclameren: "Daar is Armenië, de christenen, en hier de Turken." Alweer met dat religieuze aspect, de hele documentaire blijft Bram erop hameren maar het had niks te maken met het conflict in 1915 of met de verhaallijn in de documentaire. Dus waarom Bram? Waarom voelde je jezelf verplicht om steeds dat christelijke erin te gooien? Ben je zelf strenggelovig opgevoed en wilde je jouw vader op zijn sterfbed de laatste eer bewijzen door te koop te lopen met jouw christelijke sentimenten?

Bram bezoekt een Turks dorp bij de grens en een inwoner zegt: "We hebben geen last van ze. Zij komen zelden bij de grens, soms picknicken. Ons muziek lijkt erop, hun tekst is Armeens maar de muziek en ritme is gewoon van de Kaukasus-regio, net als Turkse muziek. Ze wonen slechts 200 meter van de grens. Hoe lang moet deze haat en vijandschap nog duren? Van mij mag de grens open, maar de Armeense lobby in Groot-Brittannië en Frankrijk houdt de Armeniërs in bedwang. De Armeniërs hier zijn arm en lijden honger. Van onze opa's hoorden we dat Armeense vrouwen mooi waren, erg mooi; maar na een bepaalde leeftijd raken ze hun aantrekkingskracht kwijt." Het is duidelijk dat de man de haat ziet die door Armeniërs in het buitenland wordt gevoeld tegen de Turken, hijzelf heeft geen haat. Sterker nog, tot op dit moment in de documentaire heeft Bram:

- Nog geen enkele Turk kunnen vinden die slecht sprak over Armeniërs;

- Nog geen enkele Turk kunnen vinden die zei dat hij haat voelde jegens de Armeniërs;

- Nog geen enkele keer iemand van de Turkse autoriteiten gehad die hem vroeg wat hij aan het filmen was bij de gesloten Turks-Armeense grens;

- Alleen maar Turken kunnen spreken die zelf te lijden hadden van gruweldaden van de Armeniërs jegens de Turken;

 - Geen enkele Turk kunnen vinden die de eenzijdige Armeense versie van het verhaal wenste op te dreunen zoals het paste in het straatje van Bram.

Toch stelt Bram in de scene hierna: "Toen in  1915 werden de Armeniërs ineens beschouwd als een 5de colonne, een paard van Troje dat moest verdwijnen." Pardon? Hoe is het ineens als je net verhalen hebt gehoord van vrouwen die meermaals verkracht werden en in een grote stal werden verzameld om levend verbrand te worden? Dat reken je niet mee en dan is het "ineens"? Wat een ongelovige onzin. Weet je Bram, tot op deze scene had ik nog respect voor je. De eerste delen van jouw documentairereeks waren subjectief maar op tijden ook informatief. Nu ben je net die magische grens overgestapt naar "supersubjectief" en "indoctrinatie", waarom? Waarom sluit je jezelf af voor alle informatie die je in deze afgelopen 30 minuten tot je hebt gekregen? Omdat het niet past in jouw denkwijze? Waarom val je toch weer terug op jouw vooroordelen? Waarom probeer je zo krampachtig om deze vooroordelen te bewijzen? 

In wanhoop spreekt Bram een oude man aan, maar ook deze herkent zich niet in het verhaal van Bram. Of beter gezegd, zijn verhaal past ook weer niet in de vooroordelen van Bram: "U voelt zich verwant met de Armeniërs?" De oude man begint met vertellen: "Mijn oma was ook Armeens, ik ben 70. De oma van mijn vaderskant. Haar broers en zussen zijn vertrokken maar zij is gebleven. Zij was Armeens en mijn opa was moslim. Kijk, dit is een graf van een Armeniër uit 1915." Bram heeft natuurlijk geen aandacht voor het feit dat een graf uit 1915 betekent dat gestorven Armeniërs zelfs in 1915 nog gewoon begraven werden met alle respect rondom. Ook heeft hij weer geen aandacht voor het feit dat de oude man zegt dat "haar broers en zussen vertrokken zijn". Dus niet koelbloedig vermoord maar gewoon vertrokken naar Armenië.  Bram negeert al deze feiten en stelt de vraag: "Jouw opa heeft haar bekeerd?" De optie dat verliefde mensen soms van religie veranderen, klinkt hem vreemd in de ogen. Misschien moet hij eens terugkomen naar Nederland om te zien hoeveel Nederlandse moslima's er ineens zijn, vrijwel zonder uitzondering getrouwd met een Marokkaan. Is dit nu ook een 'genocide', beste Bram?

Gaandeweg de documentaire begint Bram steeds krampachtiger te werk te gaan, hij moet en zal een persoon moeten vinden die zijn vooroordelen kracht bij zet. Bram probeert het zelfs zo krampachtig te bewijzen dat hij besluit naar een andere terroristische groep te gaan: de Koerdische PKK-beweging. Daar spreekt hij een PKK-terrorist aan, die zo overduidelijk agressief is dat hij een reïncarnatie van Bin Laden zelf kan zijn. Hij heeft nog net geen bloed aan zijn handen, maar Bram heeft zijn 'superobjectieve' bron gevonden in deze terrorist.

"Koerdisch gebied rijden we nu in, de Koerden waren de beulen in 1915. De afgelopen 20-30 jaar hebben de Koerden nu zelf veel geleden, hun geschiedenis is nu ook onbespreekbaar. Ik ben nu hier in Van.", aldus Bram. Nou nou, dat is wel knap hoor Brammetje. Zoveel vooroordelen in twee regels neerkalken? Ik ben trots op je. Ten eerste is de Koerdische geschiedenis helemaal niet "onbespreekbaar", als dat het geval was dan zou jij geen toestemming hebben gehad van Turkije om eerst aan de Turks-Armeense grens te filmen om daarna naar een Koerdisch dorp vol PKK-terroristen te gaan. En ik weet niet wie jou voorziet van informatie maar de afgelopen 20-30 jaar hebben niet de Koerden geleden maar hebben de Koerden mensen doen lijden. Dat is een groot verschil. De PKK pleegt bomaanvallen en vermoordt mensen, al meer dan 40.000 sinds de jaren '80. Ik denk dat moord toch iets zwaarder weegt dan "Mijn krant is Turks en niet Koerdisch, boehoe."

Maar goed, uiteindelijk vindt Bram zijn maatje. Een PKK-terrorist is bereid de verhalen van Bram te ondersteunen in ruil voor enkele minuten uitzendtijd waar hij reclame mag maken voor de terreurbeweging PKK; it is all in the game. Nietwaar Bram? "Maar als iemand het me vraagt, dan zeg ik wel dat ik Armeens bloed heb. Jazeker, toch ben ik een echte Koerd. In dit dorp is 99% Koerdisch. De oma van mijn oma was Armeens, mijn eigen oma is dus gemengd: Armeens - Koerdisch.", aldus de PKK-terrorist. Op de achtergrond staat de officiële PKK-spreekbuis Roj TV aan, veel militair gekletter laat zien dat deze man het goedkeurt dat onschuldige Turken vermoord worden. Bram maakt dan, totaal onbewust van de politieke lading, eindelijk een geslaagde opmerking: "Jouw snor lijkt op die van Öcalan." Öcalan is de oprichter van de terreurbeweging PKK en zijn snor heeft een politieke lading, alleen mensen die zich identificeren met de PKK laten die typische snor staan. Dit werd Bram eerder in Kars door de kapper ook al uitgelegd. Grijze Wolven laten hun snor op een bepaalde manier staan en linksgeoriënteerde mensen weer op een andere manier.

De terrorist neemt de tijd bij het uitkramen van PKK-propaganda: "Duizenden jaren lang leefden Armeense en Koerdische mensen naast elkaar, in deze regio werd vroeger bijna geen Turks gesproken. Er werd alleen maar Koerdisch en Armeens gesproken, onze dorpen en akkers lagen naast elkaar. Dit ging zo door tot 1910, toen gingen ze tegen elkaar vechten. De Ottomaanse heersers hadden de Hamidiye-regimenten opgericht, dit waren Koerden die opdracht kregen om de Armeniërs te verjagen. Dan mochten ze de Armeense gebieden innemen en zouden ze direct in de hemel komen. Met die twee beloften zijn de Koerden bedrogen. In 1915 is er een genocide gepleegd, alleen al in de stad Van zijn 35.000 Armeniërs gedood. De Koerden moeten dan ook hun excuses aanbieden. Ze hebben zich laten gebruiken." Bram reageert meteen met "U ook."

" Ja, ik wil ook sorry zeggen. Er stroomt immers Armeens bloed door mijn aderen. Vroeger dachten Koerden dat er geen betere mensen waren dan moslims, maar het zijn moslims die ons doden en geen dertig jaar lang maar al een eeuw lang. De Turken zijn onze vrienden niet. Je ziet het, godsdienst is minder belangrijk, mensen zijn belangrijker.", aldus de PKK'er. Een sterk staaltje propaganda, zo op het eerste oog. Maar laten we eens naar de feiten kijken:

- Koerden leefden helemaal niet "duizenden jaren lang" met Armeniërs, van de Armeniërs is bekend dat zij al voor Christus in Anatolië leefden maar Koerden? Het woord 'Koerd' is zelfs vrij recent ontstaan.

- In Van werd er vroeger blijkbaar geen Turks gesproken terwijl het epicentrum van de Seldjoeken, Karakoyunlular en Akkoyunlular imperia daar lag in de Middeleeuwen. Wat raar dan, dat Turken geen Turks spraken in die tijd.

- Ook grappig dat de PKK-terrorist de Koerdische geschiedenis probeert te projecteren op de Armeense geschiedenis, die beduidend langer is. Er zouden "Koerdische dorpen en akkers" bestaan, wel frappant voor een volk wat bestaat uit nomaden en pas de laatste jaren agrarisch is geworden. En dat nog onder druk van de lokale overheden ook, de Koerden leefden namelijk als nomadische bandieten.

- Er was vrede tot 1910 volgens deze PKK-terrorist, maar de eerste Armeense terreurgroepen werden in de jaren 1880 en 1890 opgericht. De stad Bayburt werd zelfs in 1895 het slachtoffer van Armeense aanvallen. Dit is dus lang voor 1910. De Hamidiye-regimenten werden dus opgericht als bescherming tegen verdere Armeense invasies, beste PKK-terrorist en Bram.

- Dat de Koerden door de Turken (of Osmaanse/Ottomaanse Turken) "bedrogen" zouden zijn, is ook erg vergezocht. Kan het niet zo zijn dat de Koerden en Armeniërs allebei onder de invloed van nationalisme kwamen en elkaar te lijf gingen? Moet de schuld altijd op een ander geschoven worden? Kunnen de Koerden en Armeniërs niet hun eigen verantwoordelijkheid nemen? Blijkbaar niet, want ook nu nog doet de terreurgroep PKK hetzelfde: "Ja, maar ik kan geen Koerdische krant vinden dus mag ik 40.000 mensen afslachten."

- Alleen al in Van zouden 35.000 Armeniërs gedood zijn, dat zou best kunnen. Ikzelf ben niet bekend met die cijfers maar waar ik wel mee bekend ben is het feit dat in 1915 meer dan 25.000 Osmanen (Turken, Koerden, Osmaans-loyale Armeniërs etc.) gedood werden en in 1916 (toen de stad Van in handen van de Russen en Armeniërs viel) zelfs ruim 164.000(!) koelbloedig gedood werden in die stad. Wel een rare genocide dan, één waarbij de daders meer levens hebben verloren dan de slachtoffers. 

Maar goed, Bram heeft eindelijk voer voor zijn vooroordelen en steekt van wal: "Van was ooit de meest Armeense stad van Anatolië, bijna de helft was Armeens. Maar nu is alles wat Armeens was simpelweg van de aardbodem verdwenen." Dat feiten hem in de weg staan? Daar heeft onze Brammetje geen boodschap aan. De officiële volkstelling van het Osmaanse Rijk in 1914, voordat de Eerste Wereldoorlog uitbrak zelfs nog, werd uitgevoerd onder curatele van Frankrijk. En zelfs deze heeft het over "67.792 Armeniens tegenover 179.380 Musulmans en welgeteld 1 verdwaalde Grecs" wat neerkomt op 27,3165% Armeniërs in Van. Inderdaad woonden veel Armeniërs in Van maar niet zo veel als in Bitlis, Erzurum of Sivas. En vooralsnog is ongeveer 27,3% geen "helft" maar een "kwart", beste Bram. Wiskunde gaat je ook al niet zo goed af, net als objectiviteit en journalistiek overigens. Aan al die zaken moet je nog even werken, een gouden tip van mij: stap af van je vooroordelen en vertrouw op meer mensen dan een enkele terrorist.

In Van is overigens helemaal niet alles wat Armeens is van de aardbodem verdwenen. Er staan nog prachtige Armeense kerken etc., onder andere de Akdamar Kerk. Bram moet zich eens naar de binnenstad van Van begeven in plaats zich op te houden in een afgelegen PKK-dorp net buiten Van. Op dat moment komt er een verhaal ter sprake van een stokoude Armeniër die het bloedbad van 1915 nog kan navertellen en op een berg woont. Onderweg, als Bram panne heeft met zijn auto, komen Turken hem tegemoet om te helpen. Eén daarvan blijkt de zoon van die stokoude Armeniër, hij en zijn vrienden beginnen enthousiast door elkaar te schreeuwen: "Ik heb een vader van bijna 100 jaar oud.", "Gelho heet hij", "Hij is ongeveer 105 jaar oud, of nee 120 jaar oud.", "Hij is geen moslim." en "Ja, hij is christen."

De man die de zoon moet zijn van Gelho wuift het allemaal weg: "Ze kletsen maar wat." en "Yok ya!" ["Nee joh!"] op de vraag of hij moslim of christen is. De man zelf roept "nee joh!", maar het is niet helemaal duidelijk tegen wat hij dan "nee" zegt. Waarschijnlijk of hij moslim is, want ineens vertrekt Bram. Hij wil de man niet verder spreken of, wat plausibeler is, die stukjes zijn eruit geknipt. Waarom? Dat zullen we nooit weten, tenzij iemand die man weer vindt.

Snel haast Bram zich naar een lerarenvereniging in de buurt en laat zich weer helemaal verleiden met propaganda door één van de aanwezige leraren: "Dat de officiële geschiedenis niet klopt, is niet alleen in Turkije zo. Elk land heeft er last van. In Turkije vertelt men bijvoorbeeld nooit dat Armeniërs, Turken en Koerden jarenlang in vrede samenleefden. Armeniërs eisten dit gebied op en met behulp van de Russen lukte het ook tot de stad Siirt. Maar toen de Russen terugtrokken, hebben de  moslims teruggeslagen. Als ik dit zou vertellen in mijn les, word ik ontslagen. Ik mag er geen persoonlijke invulling aan geven. Alles heeft een vast programma. Ik wou dat we hier weer samen konden leven. Onze irrigatiekanalen zijn ooit aangelegd door Armeniërs. Ze hebben ook bomen geplant. Dat danken we allemaal aan ze. Ik wou dat ze hier nog steeds woonden. Maar dat mag je niet zeggen, je kunt het alleen aan de kinderen vertellen. Waarom is de staat zo op zijn hoede? Turkije heeft een hoge prijs moeten betalen voor zijn grondgebied, er is veel bloed vergoten. Als je nu gaat vertellen wat er is gebeurd, dan ontstaan er nieuwe problemen. Als je erkent dat Armeniërs hier waren, dan kunnen Armeniërs grond opeisten en nemen ze de boel hier over. Dus de Armeniërs blijven slecht en ze zijn nu weg."

Deze minkukel van een zogenaamde leraar vergeet echter een paar dingen en ziet het volgende over het hoofd:

- Ik weet niet welk boek hij leest maar in elk boek of brochure dat door het Turkse Ministerie van Cultuur of het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt gedrukt, wordt er juist een nadruk gelegd op eeuwenoude vriendschappelijke betrekkingen tussen Turken, Koerden en Armeniërs. Net als op de websites van de verschillende ministeries.

- Hij vertelt zeer onterecht dat hij zal "worden ontslagen" als hij dit zo vertelt maar doet dit vervolgens wel op televisie, hoe geloofwaardig is dit dan? Los daarvan is de visie die hij vertelt exact de visie waar Turkije zelf voor oppert binnen de Europese Unie. Turkije wil juist dat veel Armeniërs terugkomen als toerist, vandaar dat ze ook al tientallen Armeense kerken en monumenten renoveren en restaureren. Dus waar heeft deze leraar het over?

Dan gaat Bram met hernieuwde hoop door. Hij heeft tenslotte een PKK-terrorist en twijfelachtige leraar die hem steunen. "Er is een Armeniër van 95 jaar, hij heeft al bijna een eeuw lang niet gepraat. Hij weigert te praten. Zijn naam is Gelho.", verhaalt Bram mythisch. Zijn zoon vond hij niet interessant genoeg maar Gelho wil hij even aan de tand voelen om hem ook woorden in de mond te leggen. Onderweg verzamelen steeds meer mensen zich om hem heen, het wordt een feestelijke sfeer. Iedereen roept "We gaan naar Gelhu!", de Turken blijken inderdaad erg tolerant te zijn. Gelho (of Gelhu) weigert al jarenlang te praten en wordt nu onderhouden door lokale vrouwen uit nabijgelegen dorpen die voor hem koken etc., dit is inderdaad erg belastend bewijs hoor Bram. Wat een erge mensen die Turken, eerst een genocide en dan nog koken voor de overlevende, hoe durven ze! Vlegels dat het zijn! Inderdaad, de ironie en het sarcasme druipt er vanaf.

Uiteindelijk vindt hij Gelho, hij is meer dan 100 jaar oud. Gelho woont boven de resten van een oude kerk en Bram maakt er iets dramatisch van: "Gelho woont boven, de laatste Armeniër, de allerlaatste. Hij praat echter niet meer, helemaal niks..."

Met andere woorden; Bram vindt hem uiteindelijk, maar Gelho praat niet met hem. Na ongeveer 45 minuten aan documentairebeeldmateriaal heb je tientallen Turken die verhalen over gruwelheden die gepleegd zijn door Armeense terreurgroepen in de jaren tot en na 1915, nog eens tientallen Turken die graag vrienden willen worden met Armenië en daartegenover heb je drie twijfelachtige personen in een PKK-terrorist, een dubieuze leraar en een stokoude man die weigert te praten. Ik zie het ja, dit is vrij belastend bewijs ja, inderdaad, dat klopt helemaal. Nog maar te zwijgen over het feit dat de rode draad lijkt te zijn dat het in Turkije "verboden is" om over 1915 te praten, maar Bram om de één of andere reden toch toestemming heeft gekregen om overal te filmen. Ook lopen politieagenten langs hem heen op straat, terwijl Bram luidkeels staat te verkondingen dat "het leed van de Armeniërs zo erg is". Waar is het verbod dan in hemelsnaam? De waarheid is, dat een dergelijk verbod helemaal niet bestaat. Dat weet Bram en dat weet ik, eigenlijk weet iedereen dat dondersgoed. Om het contrast met de eerdere documentaire-afleveringen duidelijk te maken, zou ik deze aflevering graag een tien onder nul (-10) willen geven. Echter, qua beeldmateriaal van zoveel mensen die aan het woord komen en duidelijk te lijden hebben gehad door Armeens geweld is deze aflevering nog enigszins waardevol. Erg jammer alleen dat het door Bram omgevormd is tot een politiek middel en juist dat is het probleem van Bram. Hij kan zijn vooroordelen maar niet laten varen.

 

Reacties   

 
#1 MrEmirius 15-10-2011 14:00
brams boodschap is duidelijk... je hoeft geen derida, simiand of foucault te lezen....
 
 
#2 MrEmirius 16-10-2011 13:56
(* het moet niet Simiand zijn maar Ferdinand de Saussure)
 
 
#3 Mustafa 18-10-2011 14:04
Bram is in deze aflevering heel sluw geweest. Hij heeft de term ‘genocide’ vervangen als 1915. Zo kwam zijn documentaire objectief over.

Bij het huis van de PKK-terrorist kon ik niet stoppen met lachen, wat een onzin!
Als ik ooit één documentaire ga maken over Nederland, dan begin ik bij de Molukkers, zij beschouwen de Nederlandse staat als één verrader, hoe objectief zou deze documentaire zijn?

Natuurlijk heeft de PKK-terrorist sympathie voor de Armeense daad. Want PKK is een tweemans zaak.
 
 
#4 MrEmirius 18-10-2011 15:51
Bram wil bekend worden in Nederland denk ik... Hij wil graag prijzen binnenslepen... Als hij in conflict met de Turkse regering komt is dat nog een extra bevestiging wat mensen graag in de achterkamers willen horen.
Hij laat zien dat Turkije nog steeds niet aan de Europese eisen voldoet
Zijn videos laten duidelijk zien
- er is een onderdrukking
-echte vrijheid in turkije bestaat niet ( ik zeg het niet maar zie het zelf; aldus Bram. Mensen zijn bang om voor hun rechten op te komen - vrijheid van meningsuiting -zero)
 
 
#5 MrEmirius 18-10-2011 15:52
- er is armmode, achterstand ( zie die armenier woont op een berg, hij is geisoleeerd)
-minderheden worden misbruikt ( kijk turken lieten koerden als moordmschines gebruiken, nu beseffen de koerden wel dat ze fout zitten, kom op turken jullie moeten dat ook doen. Wees net zo braaf als die ene koerd op tv)
- iedereen weet wat hier heel goed aan de hand is maar ze zeggen niets, dus Eu deskundige moeten hun plicht volgen om de zware last die op de mensen hier worden gelegd weghalen in het daglicht brengen zodat mensen hier openlijk al die slechte praktijken die in het verleden zijn gebeurd.


Ik denk dat Bram wel een prijs gaat winnen. Hij lokt het wel uit...


Hierboven heb ik alleen geprobeerd wat ik uit de tvprogramma kon eruit halen. Het is niet mijn eigen visie maar de visie van de makers hoe ik het zelf interpeteer.
 
 
#7 MrEmirius 18-10-2011 19:50
De award wordt jaarlijks toegekend aan producties waarin aandacht wordt besteed aan ‘Europese waarden’. Zo staat er op de website van Nrc. Recent heeft hij een prijs gekregen. Dat wist ik niet. Ik gokte maar. Bram heeft een goede toekomst... Hij gaat het maken....


Waarom zie ik alleen boze turken die zeggen dat ze Orhan Pamuk haten... Alsof iedereen in Kars Orhan Pamuk haat, wat een generalisatie....
 
 
#8 Bahar Yesildag 20-10-2011 09:29
Önder, je review is goed geschreven. Ik zou hierover een documentaire maken en het aan de grote publiek verkopen.
 

Login of registreer om een reactie te plaatsen