Fout
  • JFTP::login: Unable to login
  • JFTP::write: Unable to use passive mode

alt

Omdat in praktisch alle artikelen, stukken, berichten -- en wat dies meer zij op het gebied van publicaties -- religie en godsdienst(en) door elkaar worden gebruikt, alsof het hierbij om synoniemen gaat, gelijke begrippen dus, kan het zinvol zijn hierover op te merken dat het dan in het onschuldigste geval om een misverstand gaat, om niet te zeggen, een misvatting (erger dus) of, nóg kwalijker, misleiding. 

Wie een woordenboek eropna slaat zal tot de ontdekking komen dat daarin deze twee begrippen wél als synoniemen worden uitgelegd, wat bij mij de verzuchting oproept: woordenboeken zijn ook maar mensen... Maar zelfs (of notabene) instanties die zich in wetenschappelijk opzicht bezig houden met godsdienstzaken, zoals universiteiten, theologische hoge scholen e.a., 'presteren' het de begrippen religie en godsdienst door elkaar te hanteren zonder aan te geven dat ze geen synoniemen zijn; kennelijk omdat ze in de volksmond wel als zodanig worden opgevat, ziet men ook daar ervan af de moeite te nemen het onderscheid, waarvan die instanties dus wél op de hoogte zijn, tot uitdrukking te laten komen in hun wetenschappelijke publicatie(s). Met andere woorden: begripsverwarring alom... Of alleen bij deze auteur, die zich aanmatigt een probleem in de wereld te helpen, waar helemaal geen probleem bestaat? Gebakken lucht? Zoiets?

Nou nee, want door hierover navraag te doen bij een Nederlandse ethicus van naam -- om hem of zijn familieleden niet in verlegenheid te brengen, laat ik vermelding van zijn naam achterwege -- kreeg ik de bevestiging van het door mijzelf boven water gebrachte onderscheid tussen enerzijds religie -- géén meervoud! -- en anderzijds godsdienst(en). En verderop zal blijken dat ook de oudste Nederlandse filosoof eenzelfde opvatting in deze hanteerde, alleen wil ik benadrukken dat ik pas later -- dus nadat ik voor mijzelf het onderscheid tussen de twee fenomenen had vastgesteld -- tot die ontdekking kwam.

Hoogste tijd om uit de doeken te doen waarom het hierbij gaat. Wat godsdienst is, of godsdiensten zijn, valt niet moeilijk uit te leggen: de gedachte koesteren dat er een god bestaat, of goden, en dat op grond van heilige boeken de mensen wordt voorgehouden wat die instantie met de mensheid voorheeft. En omdat er meerdere van zulke fenomenen bestaan, is het dus logisch dat van godsdiensten, meervoud dus, gesproken wordt. De Joodse godsdienst, de christelijke godsdienst, de islamitische godsdienst, het Hindoeïsme, enzovoort. Nee, niet het Boeddhisme, want deze geestelijke stroming baseert zich op (de) Boeddha, en hij wordt niet als god gezien maar als een (buitengewoon) goed mens... Deze opsomming is dus niet volledig, maar voor het uitleggen van waar het hier om gaat, volstaat ze zonder meer. Het kan nog zinvol zijn op te merken dat het koesteren van de gedachte dat (er een) god c.q. God bestaat, neer komt op geloven ín die instantie, zodat in plaats van godsdienst ook gesproken kan worden van (godsdienstig) geloven, c.q. geloof. Dit geloof en de er bij passende godsdienst kunnen dus wél als synoniemen worden gehanteerd, want het betreft eenzelfde gedachte of opvatting. Evenzo is het correct van geloven te spreken, als (meervoudig) zelfstandig naamwoord: de geloven...

Nu religie. In mijn wereldbeschouwing is het synoniem voor religie ethiek c.q. moraal. Als men religie als zodanig opvat, wordt het meteen duidelijk dat er niet van een meervoud sprake kan zijn. Er is (maar) één ethiek c.q. moraal. Dit begrip in het meervoud zetten, ethieken of moralen dus, maakt meteen duidelijk hoe onmogelijk en absurd dit is; wat niet wegneemt dat er in heel veel gevallen wél van religies sprake is. Voor mij is dit het toppunt van onzin, omdat ik religie (dus) opvat als ethiek c.q. moraal. Wie over religies spreekt of schrijft, moet iets anders bedoelen, namelijk godsdiensten... Maar waarom is, voor mij, godsdienst dan iets anders dan religie, c.q. ethiek?

De vraag stellen is haar beantwoorden: als een bepaald feit of een zekere handeling vrijwel algemeen als onjuist of abject wordt beschouwd, maar binnen een bepaalde godsdienstige context wél instemming krijgt en toepassing vindt, kan dit feit of deze handeling moeilijk gerangschikt worden onder het begrip ethiek. Steniging bijvoorbeeld heeft allengs het predicaat 'onmenselijk' opgeplakt gekregen, en is niet meer van deze tijd. Een rechtssysteem kan overgaan tot het afschaffen van achterhaalde straffen, zoals het verbranden van vrouwen die als heksen werden beschouwd, zonder dat dit ooit kon worden aangetoond; heksen bestaan immers niet, alleen werd er ooit wel geloof aan gehecht. Een ander voorbeeld, van recenter datum, is het onverdoofd slachten van dieren, een praktijk die met hand en tand verdedigd wordt, op grond van.. godsdienstige voorschriften. Dit laatste verhindert het overgaan op een diervriendelijker methode. Zo kunnen ook met betrekking tot besnijdenis de nodige bezwaren worden aangevoerd. Daar waar godsdienstige voorschriften, geboden, wetten, etcetera, door schriftelijke regels zijn vastgelegd, zoals in de bijbel of in de Qur'an, is het moeilijk, sterker nog, onmogelijk om er afstand van te doen.

Maar in samenlevingsverbanden waar op basis van rationele overwegingen besloten kan worden een bestaande regel of wet aan te passen aan modernere, niet-archaïsche opvattingen, omdat dit ethisch een meer verantwoorde manier van met-elkaar-omgaan omvat, daar legt godsdienstig geloof het af tegenover het gezond verstand, tegenwoordig ook wel common sense genoemd. Hier wint ethiek het van het dogmatische godsdienstige gebod. Anders gezegd, passend in de strekking van dit betoog: hier wint religie het van godsdienst...

Wordt vervolgd...

 

 

Toon meer artikelen van deze auteur

Reacties   

 
#1 Erdal 20-01-2012 00:33
Ik heb het gelezen, en nu ga ik slapen.
 
 
#2 Armand Sag 20-01-2012 12:01
Om morgen uitbundig te reageren?
 
 
#3 Önder Kandemir 20-01-2012 12:07
Het is een erg pittige tekst, vol met filosofische bedenkingen...

Wellicht te hoog niveau voor sommigen, maar ik ben met deze tekst overtuigd dat Egbert een aanwinst is voor AIP.

Ga zo door!
 
 
#4 Armand Sag 20-01-2012 12:10
Ik val eigenlijk over één zin:

Citaat:
Wat godsdienst is, of godsdiensten zijn, valt niet moeilijk uit te leggen: de gedachte koesteren dat er een god bestaat, of goden, en dat op grond van heilige boeken de mensen wordt voorgehouden wat die instantie met de mensheid voorheeft.
Dat laat Boeddhisme er inderdaad buiten, maar ook bijvoorbeeld die godsdiensten zonder boek. Denk bijvoorbeeld aan de Hunnen, Azteken, Maya's, oude Egyptenaren, sjamanisme, göktengrisme etc.

Hoe zouden we die dan moeten definieren?
 
 
#5 Önder Kandemir 20-01-2012 12:14
Slechts één zin? Ik ben meer van je gewend...
 
 
#6 Armand Sag 20-01-2012 12:21
Tsja kijk, ik heb de tekst nog een keer gelezen. Mijn derde keer alweer en ook over religie c.q. ethiek kan ik tot op een zeker punt ook wel verdedigen dat er voor meerdere personen 'ethiek' bestaat; 'ethiek' wat dan voor elk persoon een andere waarde heeft, hierdoor zijn er meer visies op ethiek en dus meer dan één 'ethiek'.

Zo hebben wij hier op AIP meerdere juridische problemen gehad, beide partijen beroepen zich dan wel eens op ethiek (of 'wat is rechtvaardig'). Meer dan eens spreekt de rechter het eigenaardige vonnis (of beschikking is het dan) uit dat "er twijfel is en dus geen definitieve uitspraak geveld kan worden".

Met andere woorden, de situatie blijft zoals het is. Maar in dat geval heeft één partij niet zijn zin gekregen en de ander dus wel. Is dat dan rechtvaardig? Nee, natuurlijk niet. En dat zeg ik ook ondanks dat AIP meestal de partij is die iets weigert te veranderen. Het is dus niet ethisch maar wel rechtvaardig. Het leed van de partij die iets wilde laten verwijderen van AIP, is dus ethisch gezien de dupe geworden van de twijfel van een rechter. Een rechter die dit veelal doet naar zijn eigen wil. Een andere rechter had wellicht iets totaal anders gezegd, het is totale willekeur. Het rechtssysteem beroept zich echter op ethiek, de humanistische normen en waarden. Toch speelt willekeur de grootste rol.

Maar wat is ethiek dan? Wie bepaalt dat dan? Bin Laden en co wilden de mens bevrijden van het 'juk' dat zij "het kapitalistische westen" noemden. Zij beroepen zich op ethiek, nou ja Bin Laden zelf niet meer maar zijn co nog wel.

Aan de andere kant, beroep ik me ook op ethiek als ik zeg dat het doel nooit de middelen mag en kan heiligen. Dat is mijn ethiek. Zo kom ik wel rechtstreeks tegenover andermans ethiek te staan, veelal de 'ethiek' van terroristische bewegingen. Een soort ethiek waar ik van walg.

Pfff, nu weet ik weer waarom ik nooit filosofie wilde studeren...
 
 
#7 Egbert Talens 20-01-2012 15:14
Wat bemoedigend; reacties op mijn hersenspinsels...

@ Erdal: ik hoop dat u niet voor eeuwig bent ingeslapen en fris en monter weer wakker bent geworden. Vond u mijn uiteenzetting slaapverwekkend? Prima, maar misschien waagt u er nóg eens een oogje aan; er staan wel enkele punten in die dieper gaan dan op het eerste oog(je) lijkt.

@ Önder Kandemir: Dank voor uw compliment; ik hoop de verwachtingen waar te kunnen maken. Nmbm grijpt mijn artikel niet te hoog, maar dit kunnen anderen beter beoordelen; een slager die zijn eigen vlees -- dat wat in zijn winkel aanwezig is, bedoel ik -- keurt, krijgt doorgaans weinig waardering...

@ Armand: Ook dank voor het reageren. Wat het punt betreft dat ethiek door meerdere personen kan worden uitgelegd of opgevat, dat klopt en daar is ook niets mis mee. Maar in godsdienstige discussies ligt het oordeel inzake ethische opvattingen uiteindelijk bij de aanbeden hogere macht, en in (de) dogmatische regels die aan die instantie worden toegeschreven. Zie bijvoorbeeld de huidige discussie onder Joden, met betrekking tot homosexualiteit. In de Torah ligt vastgelegd dat dit zonde is, en dus verboden. Minister Schippers stelt echter dat het hierbij níet om een ziekte gaat; het is een aangeboren eigenschap of omstandigheid, waar de direct betrokkene, mens of dier, geen invloed op heeft. De mens kan zich ertegen verzetten, het niet praktizeren, maar het feit van die aangeboren eigenschap blijft en verdwijnt daardoor niet. Het is aan de democratische samenleving, er een modus vivendi voor te vinden. Niet via de rechter, maar door openbare discussie-programma's.
Wat het voorbeeld van die rechter betreft: het is nooit één rechter die een beslissing neemt, een oordeel velt, maar het zijn er drie of meer (oneven). Een rechter doet niet zijn zin, maar volgt (de) jurisprudentie, of formuleert op basis van bestaande juridische richtlijnen. Soms komen daarbij nieuwe gevallen naar voren.

Tenslotte: ethiek is zó het product van menselijk gedachtegoed, en evolueert mét de veranderingen in de maatschappelijke verhoudingen. Waar in godsdienstige structuren dogmatische, dus vastliggende, richtlijnen worden aangehouden, fluctueert in democratische omstandigheden het gedachtegoed met de ontwikkelingen binnen die gemeenschappen. Is dit een arbitraire aangelegenheid, zoals jij, Armand, in je #6 reactie stelt? Ik zeg: néé! Maar lichtvaardig mag er nooit gewogen worden; (de) humanistische normen en waarden zijn óf volstrekt ethisch, óf ze stellen niets voor...
 
 
#8 Önder Kandemir 20-01-2012 15:47
Ik weet zeker dat je mijn verwachtingen wel zult waarmaken. Toen ik je reacties op andere artikelen las had ik al het gevoel dat je als lezer zijnde een aanwinst was.
 
 
#9 Erdal 21-01-2012 01:06
@ Egbert

Ik vond het absoluut niet slaapverwekkend. Ik was al heel moe en kon mijn ogen bijna niet openhouden, maar toch heb ik het uitgelezen.

Ik kan me wel vinden in het door jou geschreven stuk.

Ik neem aan dat bla bla gebeuren van Tom Cruise & CO (Scientology), dan ook onder de noemer van religie valt.
 
 
#10 Erdal 21-01-2012 01:24
Ik citeer:

Tenslotte: ethiek is zó het product van menselijk gedachtegoed, en evolueert mét de veranderingen in de maatschappelijk e verhoudingen"

Einde citaat.

Het is volgens mij zo dat een bepaalde elite er voor zorgt dat een verandering moet plaatsvinden.

Als de negatieve aspecten van waarden en normen met de heersende waarden en normen van de opdat moment levende invloedrijke groepen botsen, dan komt er verandering.

In hoevere kunnen we dan spreken over ethiek van een samenleving?
 
 
#11 Egbert Talens 21-01-2012 15:30
@ Erdal,

1. Van Scientology krijg ik de kriebels, maar ik moet bekennen dat ik nauwelijks serieus kennis nam van die... stroming? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze daar enorm drammerig bezig zijn, wat indruist tegen mijn gevoel dat je mensen allereerst vrij moet laten in de wijze waarop ze ethisch inhoud aan hun leven willen geven. Dwang werkt averechts; vrijheid is een groot goed. Máár zij die denken dat vrijheid niet gebonden is aan plichten, verplichtingen jegens de naaste, maken er een potje van...
2. De wereld om ons heen -- in het groot en in het klein, ergo onze samenleving(en) -- is voortdurend in beweging en ontwikkeling, welke laatste, als het goed is, een verbetering zou moeten inhouden. Daarbij speelt ethiek de eerste viool, of moet ik het zó zeggen: daarbij zóu ethiek de eerste viool moeten spelen. Dit vraagt om een empathische instelling: je verdiepen in de (leef-)omstandigheden van de ander, zonder meteen met een belerend vingertje klaar te staan, dus. Een (enigszins) idealistische benadering.
Uit uw vraagstelling meen ik te moeten opmaken dat volgens u een verandering het werk, dan wel oogmerk, is van een bepaalde elite, welke laatste instantie mínder neigt tot een empathische insteek. Dergelijke 'ontwikkelingen' ! hebben we helaas maar al te veel gezien, en het is ook op dit moment niet anders, alweer helaas. Het begrip 'elite' heeft daarmee niet aan positieve kenmerken gewonnen, zodat het allengs is gedevalueerd; terwijl het omgekeerde het geval had moeten zijn.
Uw uiteenzetting over het botsen van waarden en normen, is uitermate diffuus, zodat ik er weinig over kan zeggen. Dat na een botsing de sterkere groep boven komt, wil nog niet zeggen dat die sterkere tevens de intrinsiek bétere groepering is, als het om ethiek gaat die voor álle partijen optimale kansen biedt.
Alleen de praktijk kan aantonen, welke samenleving uiteindelijk als de meest ethische overleeft...
 
 
#12 Erdal 21-01-2012 23:28
@ Egbert,

Naar mijn mening heeft het idd niet te maken met empathie of solisariteit, maar meer met eigen belang welke wordt opgelegd door angst politiek.

Misschien dwaal ik nu een beetje af.

Bedankt voor je reactie.
 
 
#13 Erdal 21-01-2012 23:29
solisariteit: solidariteit
 
 
#14 Egbert Talens 22-01-2012 18:29
@ Erdal,

Het thema waarover wij hier van gedachten wisselen is bepaald geen kleinigheid: ons leven wordt bepaald door, of is het gevolg van, de wijze waarop in de samenleving groepen van (zeer) diverse pluimage zich opstellen, zich gedragen, en dergelijke. Dit varieert van actieve deelname aan, tot een gelaten ondergaan van het bestaan; een grote rol daarbij speelt in welk milieu je geboren wordt, maar de mate waarmee, of de manier waarop een individu zich empatisch opstelt, is nmbm niet daarvan afhankelijk. In de loop van de geschiedenis van de mensheid zijn uit willekeurig welk milieu grote geesten voortgekomen, die met meer of minder succes hebben bijgedragen aan betere leefomstandigheden voor (de) minder goed bedeelden.

Waar u op doelt -- dat eigen belang wordt opgelegd door angstpolitiek -- is van een geheel andere orde. Dat doet ons inderdaad afdwalen.

Het begrip 'angstpolitiek' is overigens te vaag voor mij, om er echt iets over te kunnen zeggen. Bedoelt u dat men politiek kan voeren door de mensen angst aan te jagen? In die situatie belandt een discussie over het voeren van beleid -- zoals in de politiek -- al snel in een sfeer van populisme, en als dit aan invloed wint ligt fascisme op de loer of is niet ver weg.
 
 
#15 Önder Kandemir 22-01-2012 21:07
Interessant dat je schrijft over ethiek.
Fanatieke gelovigen kunnen ethiek op een systematische manier elimineren om hun eigen agenda punten te bevorderen. Dit staat ook wel bekend als ethocide.

Een voorbeeld van ethocide is het aannemen van de genocidewet door Frankrijk.

Als objectieve wetenschapper bestaat er geen mogelijkheid meer om een onderzoek in Frankrijk te verrichten over de gebeurtenissen rond 1915. Men wordt gedwongen een bepaalde geloof aan te moeten hangen.

Net als dat er in de middeleeuwen vrouwen verbrand werden die als heksen werden beschouwd.
 
 
#16 Egbert Talens 22-01-2012 22:55
@ Önder Kandemir,

Ja, ethiek is een begrip, opvatting, materie en onderwerp waarover veel te zeggen valt. Een onuitputtelijke bron voor velen, zowel in constructieve als in destructieve zin. Gek genoeg hangt het van de intentie van betrokkenen af, welke van deze twee aan de orde is. Voor de goede orde: ethiek c.q. moraal houdt voor mij een meer dan positief gedachte-experiment in, zoals naar ik hoop uit mijn artikel(en) en reacties naar voren komt. Overigens: niemand hoeft zich aan mijn opvattingen ook maar íets gelegen te laten liggen. Men mag ze appreciëren en onderschrijven, maar evenzogoed afkeuren en afwijzen. TuZ, Talens uit Zutphen, heeft geen pretenties, nóch bij deze materie, nóch in samenhang met andere zaken; hij wil alleen op inhoudelijke aspecten afgerekend worden, of gewaardeerd en eventueel bijgevallen.

Uw term 'ethocide' voerde mij via Google naar het voor mij interessante artikel van Ergun Kirlikovali.

Wat uw opmerking over de situatie in Frankrijk betreft: met 'de gebeurtenissen rond 1915' doelt u natuurlijk op de gewelddadige strijd tussen enerzijds Turkse gevechtseenheden, en anderzijds Armeense gewapende strijdgroepen. Maar wat bedoelt u met: 'men wordt gedwongen een bepaald geloof aan te hangen'? Slaat 'geloof' op het feit dat de onderzoeker geloof moet hechten aan óf de Turkse visie, wat ik niet aanneem, óf aan de Armeense visie, die wil dat er van genocide sprake is? Het is toch niet zo dat 'geloof' op een godsdienstig geloof wijst? Dit lijkt mij namelijk totale onzin, maar ik vraag toch om enige opheldering.
 
 
#17 Armand Sag 23-01-2012 11:21
Allereerst mijn excuses dat ik zo laat reageer Egbert, met dit soort 'zware' teksten (lees: filosofische hersenkrakers) wil ik het graag een aantal keer lezen om het vervolgens een aantal dagen te laten bezingen. Daarna kan ik beter alles op waarde schatten om te reageren.

Egbert Talens zei:
@ Armand: Ook dank voor het reageren.
Het is mij een genoegen!

Egbert Talens zei:
Wat het punt betreft dat ethiek door meerdere personen kan worden uitgelegd of opgevat, dat klopt en daar is ook niets mis mee. Maar in godsdienstige discussies ligt het oordeel inzake ethische opvattingen uiteindelijk bij de aanbeden hogere macht, en in (de) dogmatische regels die aan die instantie worden toegeschreven. Zie bijvoorbeeld de huidige discussie onder Joden, met betrekking tot homosexualiteit. In de Torah ligt vastgelegd dat dit zonde is, en dus verboden. Minister Schippers stelt echter dat het hierbij níet om een ziekte gaat; het is een aangeboren eigenschap of omstandigheid, waar de direct betrokkene, mens of dier, geen invloed op heeft. De mens kan zich ertegen verzetten, het niet praktizeren, maar het feit van die aangeboren eigenschap blijft en verdwijnt daardoor niet.
Helemaal mee eens, het was volgens mij de Turkse leider Atatürk die zei: "De kern van de Turkse staat is het CHP-partijprogramma. De principes verrijken ons in het bestuur en de politiek, maar deze principes moeten niet vergeleken worden met de dogma's van boeken die geacht worden uit de hemel neergedaald te zijn naar ons. Wij halen onze inspiraties niet uit de hemel of het onbekende, maar uit ervaringen van het dagelijkse leven."

Egbert Talens zei:
Het is aan de democratische samenleving, er een modus vivendi voor te vinden. Niet via de rechter, maar door openbare discussie-programma's.
Dat is wel heel erg idealistisch, wie zou je dan moeten uitnodigen voor die programma's? Want met 16 miljoen mensen kan je niet discussieren...

Egbert Talens zei:
Wat het voorbeeld van die rechter betreft: het is nooit één rechter die een beslissing neemt, een oordeel velt, maar het zijn er drie of meer (oneven).
Bij snelrecht, zoals kantonrechters of politierechters is dat niet het geval. In het beste geval, worden collega's geraadpleegd maar dan ook alleen maar de collega's die dicht tot elkaar staan. Het is natuurlijk niet voor niets dat de PVV alle rechters "D66-rechters" noemt.

Egbert Talens zei:
Een rechter doet niet zijn zin, maar volgt (de) jurisprudentie, of formuleert op basis van bestaande juridische richtlijnen. Soms komen daarbij nieuwe gevallen naar voren.
Op papier is dat het geval, maar in praktijk komt dat bar weinig voor. Neem het voorbeeld op macro-niveau van het zeegeschil tussen Peru en Chili. Maritiem recht is daar duidelijk over en er zijn meer internationale rechtszaken geweest waar een zekere jurisprudentie uit te halen valt. Maar Peru beroept zich op andere rechtszaken dan Chili, zo op het eerste oog hebben beide landen gelijk en is het aan de rechter om één gelijk te geven. Dan heb je nog de ridicule werkwijze dat van de rechters er twee Peruaans, twee Chileens en twee onafhankelijk moeten zijn. Alsof etniciteit een voorbode is voor de denkwijze van iemand, maar het ergste is nog dat de "onafhankelijken" altijd Amerikanen zijn, die hebben blijkbaar rechtvaardigheid en humanisme (ethiek) in pacht. Alle andere volkeren zijn hiermee gereduceerd tot mensen die hun werk niet naar behoren kunnen uitvoeren omdat ze hun etniciteit laten meewegen. Erg racistisch a la Arthur de Gobineau.
Maar goed, op micro-niveau geldt dat ook. Bijvoorbeeld, site X moet een artikel aanpassen maar die weigert dat. Organisatie Z gooit het op 'merkenrecht', het vermelden van mijn 'merknaam' mag niet zomaar en als dat niet lukt op 'smaad' en eventueel 'laster'. Daar zijn allerlei jurisprudentie voor te vinden. De verdedigende partij gooit het dan op 'nieuwswaarde' en later 'vrijheid van meningsuiting', ook daar zijn weer jurisprudentie voor te vinden. Het is dan aan de rechter(s) welke hij of zij zwaarder laat wegen, vanuit welk optiek hij of zij de materie bekijkt. De andere optiek is niet zozeer fout als genegeerd door willekeur. Er zijn best rechters te vinden die hun gelijk zouden geven.
Het is deze vorm van willekeur waar de huidige samenleving op gebaseerd is, deze willekeur voorkomt chaos alhoewel deze vorm van structuur ook een chaos is op basis van willekeur. Toch lijkt het een sterk geordend systeem voor de leek. De ethiek is hiermee ver te zoeken.

Egbert Talens zei:
Tenslotte: ethiek is zó het product van menselijk gedachtegoed, en evolueert mét de veranderingen in de maatschappelijke verhoudingen. Waar in godsdienstige structuren dogmatische, dus vastliggende, richtlijnen worden aangehouden, fluctueert in democratische omstandigheden het gedachtegoed met de ontwikkelingen binnen die gemeenschappen.
Helemaal mee eens.

Egbert Talens zei:
Is dit een arbitraire aangelegenheid, zoals jij, Armand, in je #6 reactie stelt? Ik zeg: néé!
Jij zegt nee en ik zeg nee, maar niet iedereen (zie voorbeeld van Önder Kandemir over Frankrijk).

Egbert Talens zei:
Maar lichtvaardig mag er nooit gewogen worden; (de) humanistische normen en waarden zijn óf volstrekt ethisch, óf ze stellen niets voor...
Honderd procent mee eens.
 
 
#18 Önder Kandemir 23-01-2012 11:42
@ Egbert

Ik doelde met 'geloof' op het feit dat de onderzoeker bij voorbaat al de Armeense visie als de absolute waarheid dient te accepteren. Ik doelde niet op een godsdienstig geloof.

Het systematisch laten inkrimpen van gedachtes, zodat men een bepaalde visie kan accepteren is een kwalijke zaak. Je zou het ook wel 'Newthought' kunnen noemen. Afgeleid uit George Orwell's 'Newspeak' van '1984'.

Maar om terug te komen op je artikel: er zijn denk ik genoeg voorbeelden te bedenken van 'Newthought' of 'ethocide' waarbij 'godsdienst' op een oneerlijke manier probeert te winnen van 'religie'.

Voorbeeld: 'Creationisten' in Amerika. Ze proberen 'godsdienst' te plaatsen in biologie lessen, omdat ze weigeren te willen geloven dat de aarde langer bestaat dan 6000 jaar.
 
 
#19 Powerfm 24-01-2012 12:44
Het is gevaarlijk wanneer het geloof als een politieke middel wordt gemengd. Een moslim kan zowel seculier als moslim tegelijk zijn. Een moslim hoeft dus niet een keuze te maken: seculier zijn of moslim zijn?
 
 
#20 Önder Kandemir 24-01-2012 19:19
Ik las vandaag het volgende en moest aan je artikel denken: 'de bisschoppen maken zich begin jaren vijftig zo veel zorgen over de in hun ogen verderfelijke invloed van VARA-programma's op hun achterban, dat zij in het bisschoppelijke Mandement van 1954 de katholieken verbieden om naar de VARA te luisteren. Een verbod dat zeker achteraf gezien kan worden als een laatste en bij voorbaat tot mislukken gedoemde poging om de schuttingen tussen de zuilen te handhaven.'
 
 
#21 Önder Kandemir 24-01-2012 23:37
Nog een vorm van 'ethocide': in het begin van de jaren zestig verbiedt de regering 'Brandpunt', de actualiteitenrubriek van de KRO, om een interview met de Franse politicus Bidault uit te zenden. Het feit dat Bidault in dat gesprek over de Frans-Algerijnse oorlog uitspraken doet die de Franse president De Gaulle onwelgevallig zijn, is voor de regering voldoende reden om in te grijpen.
 
 
#22 Armand Sag 29-01-2012 16:05
Ethocide is een verschijnsel wat helaas steeds vaker voorkomt, het is extremer dan een argumentum adhominem omdat het niet alleen op de man speelt (en dus de inhoud negeert danwel impliceert dat het onzin is), maar het tracht ook het hele kader van ethiek af te breken om zo de discussie te vertroebelen.

Het is bijvoorbeeld wat er gebeurt in West-Europa ten opzichte van het Midden-Oosten (ook wel Orient genoemd): orientalisme. Edward Said had daar de theorie voor dat het beeld van de orient geschapen is door West-Europeanen om zo hun eigen identiteit te kunnen vaststellen.

Vraag aan een doorsnee European wat zijn cultuur/identiteit precies inhoudt en het antwoord wat je zult krijgen is dat het "in ieder geen oostelijke cultuur is". Wilders beroept zich op christelijk-joodse normen en waarden, hekelt het oosten ("islam is een achterlijke beschaving" etc.).

Voor het westen is het oosten altijd slecht; Perzen tegen de Oude Grieken, Seldjoeken tegen de kruisvaarders, Mongolen tegen het Heilige Roomse Rijk, Hunnen tegen het Romeinse Rijk, Osmanen tegen Habsburgers, Sovjet Russen tegen de VS en nu de Chinezen tegen Amerika: 'oosterlingen' voeren altijd oorlog tegen 'de weerloze, arme westerlingen'. Dat is het beeld dat geschapen wordt.

Daardoor is het westen meer tot zichzelf gekeerd dan ooit tevoren. Kishore Mahbubani geeft het voorbeeld van The New York Times, Washington Post en BBC. Deze drie gelden in Nederland bijvoorbeeld als "toonaangevend", nooit hoor je dat een Chinese/Turkse/Israelische/Indiase etc. krant 'toonaangevend' is. Dat past namelijk niet in het beeld van orientalisme.

New York Times, Washington Post etc. bereiken maar ongeveer 7% van de wereldbevolking, Chinese kranten hebben een oplage waarmee ze ruim 20-25% bereiken. Toch is NYT 'wereldwijd' en een Chinese krant niet. Sterker nog, bij een Chinese krant wordt geimpliceerd dat het aan 'staatspropaganda' doet. Ook ik krijg onbewust dat gevoel als ik een Chinese krant lees, waarom eigenlijk? Ik heb nog nooit een bericht gelezen dat een nieuwsartikel uit een Chinese krant complete onzin zou zijn.

Omgekeerd opende de NYT, een ogenschijnlijke objectieve en neutrale krant die 'toonaangevend' is, met de kop 'We Got The Bastard!' toen Osama werd gedood. Hoe objectief en neutraal ben je dan? Ben je dan eigenlijk geen spreekbuis van de Amerikaanse overheid? Met andere woorden, ben je dan eigenlijk geen staatskrant? Hoezo ben je desondanks toonaangevend?

Het geeft sterk het beeld dat westerse krantjes een onderonsje spelen om hun eigen (gecreerde) wereldbeeld van orientalisme te versterken. Het westen is namelijk helemaal niet superieur aan het oosten, maar dat beeld kan je alleen maar in stand houden als je berichten sterk filtert en alleen maar verwijst naar je 'eigen' kranten.

Alle slechte eigenschappen van de politiek c.q. wereld worden toegeschreven aan het oostelijk halfrond:
- dictatuur is slecht en komt uit het oosten (Noord-Korea, Iran, Syrie, Saddam Hoessein etc. etc.)
- communisme is slecht en komt uit het oosten (Sovjet Unie, China, Noord-Korea etc.)
- schending mensenrechten gebeurt in het oosten (Arabische Lente etc.)
- staatsonderdrukking etc. komt vaker voor in het oosten etc.
enzovoort...
 

Login of registreer om een reactie te plaatsen